diff --git a/CLAUDE.md b/CLAUDE.md
index 41b5d9f..1681511 100644
--- a/CLAUDE.md
+++ b/CLAUDE.md
@@ -41,7 +41,8 @@ lib/server-pdf.ts     ← path guard อ่าน PDF จาก public/ (export
 lib/session.ts        ← getSessionUser — identity จาก cookie oacCase (mock login e-Court)
 utils/coordinates.ts  ← pixel⇄% + getPointerPercent + clamp + mergeRectsByLine
 utils/geometry.ts     ← bbox/translate/scale/hitTestPath ของ annotation (pure, หน่วย %)
-utils/annotation-display.ts ← label/ข้อความย่อต่อชนิด + ค่า default TEXTBOX/STAMP (sidebar/สรุป/CSV ใช้ร่วม)
+utils/annotation-display.ts ← label/ข้อความย่อต่อชนิด + ค่า default TEXTBOX/STAMP + describeAnnotationChange สรุปสิ่งที่เปลี่ยนของ version history F19 (sidebar/สรุป/CSV ใช้ร่วม)
+utils/date-format.ts  ← formatThaiDate วันที่ไทยแบบเต็ม "18 กันยายน พ.ศ. 2569" (+เวลา "… 16:33:00 น.") — ทุกจุดที่แสดงวันที่ใน UI ใช้ร่วม (เว้น export CSV ที่ lock Asia/Bangkok)
 utils/pdf-export.ts   ← แปลงพิกัดจอ⇄PDF (/Rotate) + wrapText + hexToRgb (export route)
 utils/user.ts         ← parse/build ค่า cookie oacCase → OacUser {userId: u_userid, userName: u_userlogin} (pure module — middleware ใช้ร่วมได้)
 utils/base-path.ts    ← withBasePath() เติม basePath /docedit/note ให้ URL ฝั่ง browser ที่ Next ไม่เติมให้เอง (ค่าจาก next.config.mjs ผ่าน env — invariant #12)
diff --git a/app/actions/annotations.ts b/app/actions/annotations.ts
index 2217211..6aea7b9 100644
--- a/app/actions/annotations.ts
+++ b/app/actions/annotations.ts
@@ -30,6 +30,10 @@ import {
   type StampData,
   type TextboxData,
 } from "@/db/schema";
+import {
+  MAX_BOOKMARK_NOTE_CHARS,
+  MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS,
+} from "@/utils/bookmark-limits";
 
 // ─── Input types (client ใช้ตอนเรียก action) ────────────────────────────────
 
@@ -88,8 +92,6 @@ const SHAPE_KINDS: readonly string[] = ["rect", "ellipse", "line", "arrow"];
 // ตรง ๆ ด้วยข้อความขนาดหลาย MB จน JSONB บวมและ SSE event ใหญ่ผิดปกติ
 const MAX_USER_NAME_CHARS = 100;
 const MAX_TEXT_CHARS = 5_000; // message/text/note/label ของ annotation + reply
-const MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS = 120; // ให้ตรงค่าที่ UI ตัดไว้
-const MAX_BOOKMARK_NOTE_CHARS = 200;
 const MAX_QUERY_CHARS = 200; // คำค้นหา (F14)
 
 function fieldError(field: string, expect: string): never {
diff --git a/app/page.tsx b/app/page.tsx
index 7ed5772..de03430 100644
--- a/app/page.tsx
+++ b/app/page.tsx
@@ -8,6 +8,7 @@ import { files } from "@/db/schema";
 import SessionBar from "@/components/SessionBar";
 import UploadFileForm from "@/components/UploadFileForm";
 import { imageFormatFromUrl } from "@/utils/file-kind";
+import { formatThaiDate } from "@/utils/date-format";
 import { getSessionUser } from "@/lib/session";
 
 export const dynamic = "force-dynamic";
@@ -95,7 +96,7 @@ export default async function HomePage() {
                   <span className="mr-1.5 rounded bg-slate-100 px-1 py-0.5 font-medium text-slate-500">
                     {kindBadge(f.pdfUrl)}
                   </span>
-                  {new Date(f.createdAt).toLocaleString("th-TH")}
+                  {formatThaiDate(f.createdAt, true)}
                 </span>
               </span>
               {/* ปุ่มเข้า annotate แทนลิงก์กางเต็มการ์ด (M4) ตาม feedback — เป้าจิ้ม 36px (H4) */}
diff --git a/components/pdf/PDFViewer.tsx b/components/pdf/PDFViewer.tsx
index 7a6a30b..6b5c939 100644
--- a/components/pdf/PDFViewer.tsx
+++ b/components/pdf/PDFViewer.tsx
@@ -114,8 +114,13 @@ import {
   type Size,
 } from "@/utils/coordinates";
 import type { OacUser } from "@/utils/user";
+import {
+  MAX_BOOKMARK_NOTE_CHARS,
+  MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS,
+} from "@/utils/bookmark-limits";
 import { fileKindFromUrl, imageFormatFromUrl } from "@/utils/file-kind";
 import { withBasePath } from "@/utils/base-path";
+import { formatThaiDate } from "@/utils/date-format";
 import { decodeTiffPages } from "@/utils/tiff-client";
 import {
   TEXTBOX_DEFAULT_WIDTH_PCT,
@@ -196,10 +201,13 @@ const HIGHLIGHT_COLORS = ["#fde047", "#86efac", "#93c5fd", "#f9a8d4", "#fdba74"]
 
 /** ชื่อ bookmark ที่มาจากข้อความ (คลุม/ข้อความรายการ) — ล้างขยะของ textLayer ไทย
  *  (sanitizePdfText ครอบด้วยข้อความจาก DB เก่าที่ยังไม่ผ่านการล้าง) ยุบ whitespace
- *  และตัดยาวไม่เกิน 120 ตัวอักษร */
+ *  และตัดยาวไม่เกิน MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS ตัวอักษร (รวม … ที่ต่อท้าย —
+ *  เดิม slice 120 แล้วต่อ … กลายเป็น 121 ตัว โดน limit ของ server ตีกลับตอนบันทึก) */
 function normalizeBookmarkTitle(s: string): string {
   const t = sanitizePdfText(s).replace(/\s+/g, " ").trim();
-  return t.length > 120 ? `${t.slice(0, 120)}…` : t;
+  return t.length > MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS
+    ? `${t.slice(0, MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS - 1)}…`
+    : t;
 }
 
 /** ความสูง sticky header ของ viewer — ใช้เว้นระยะเวลาเลื่อนหน้าไม่ให้เป้าหมายถูก header บัง */
@@ -492,12 +500,7 @@ function ReplyBox({
                 <p className="text-[11px] font-medium text-slate-600">
                   {r.userName}
                   <span className="ml-1 font-normal text-slate-400" suppressHydrationWarning>
-                    {new Date(r.createdAt).toLocaleString("th-TH", {
-                      hour: "2-digit",
-                      minute: "2-digit",
-                      day: "2-digit",
-                      month: "short",
-                    })}
+                    {formatThaiDate(r.createdAt, true)}
                   </span>
                 </p>
                 <p className="whitespace-pre-wrap break-words text-[11px]">{r.message}</p>
@@ -1075,7 +1078,7 @@ function PdfPage({
                     </p>
                   )}
                   <p className="mt-1 text-[11px] text-slate-400" suppressHydrationWarning>
-                    {new Date(a.createdAt).toLocaleString("th-TH")}
+                    {formatThaiDate(a.createdAt, true)}
                   </p>
                   {/* F10/A5: toggle จัดการแล้ว — ใครก็ได้ (D6) */}
                   <button
@@ -3550,6 +3553,7 @@ export default function PDFViewer({
                 <input
                   autoFocus
                   onFocus={(e) => e.target.select()} // เลือกข้อความ default ทั้งหมด — พิมพ์ทับ/Enter ยอมรับได้ทันที
+                  maxLength={MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS}
                   value={bookmarkComposer.title}
                   onChange={(e) =>
                     setBookmarkComposer({ ...bookmarkComposer, title: e.target.value })
@@ -3564,6 +3568,7 @@ export default function PDFViewer({
                 />
                 <textarea
                   rows={2}
+                  maxLength={MAX_BOOKMARK_NOTE_CHARS}
                   value={bookmarkComposer.note}
                   onChange={(e) =>
                     setBookmarkComposer({ ...bookmarkComposer, note: e.target.value })
diff --git a/components/sidebar/AnnotationSidebar.tsx b/components/sidebar/AnnotationSidebar.tsx
index 90aa933..5cd713f 100644
--- a/components/sidebar/AnnotationSidebar.tsx
+++ b/components/sidebar/AnnotationSidebar.tsx
@@ -51,8 +51,17 @@ import type {
   RedactionData,
   ShapeData,
 } from "@/db/schema";
-import { annotationNote, annotationPreviewText } from "@/utils/annotation-display";
+import {
+  annotationNote,
+  annotationPreviewText,
+  describeAnnotationChange,
+} from "@/utils/annotation-display";
 import { withBasePath } from "@/utils/base-path";
+import {
+  MAX_BOOKMARK_NOTE_CHARS,
+  MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS,
+} from "@/utils/bookmark-limits";
+import { formatThaiDate } from "@/utils/date-format";
 
 /** UX audit 2026-09-16: focus ring ตอน keyboard focus — ค่าเดียวกับ FOCUS_RING_CLS
  *  ของ PDFViewer.tsx (ห้าม import ข้ามไฟล์: PDFViewer → sidebar → PDFViewer เป็น
@@ -455,6 +464,12 @@ export default function AnnotationSidebar({
     return () => document.removeEventListener("keydown", onKey);
   }, [historyFor]);
 
+  // state ปัจจุบันของรายการที่เปิดประวัติอยู่ — lookup สดจาก realtime ก่อน
+  // (SSE update หลังเปิด dialog ก็ยังเทียบกับค่าล่าสุดได้) โดย fallback เป็น
+  // snapshot ตอนเปิด (รายการจากผลค้นหา F14 ไม่อยู่ใน prop annotations)
+  const historyCurrent =
+    historyFor && (annotations.find((a) => a.id === historyFor.id) ?? historyFor);
+
   // F10/A5: แยกกลุ่มเฉพาะ COMMENT — "ค้างดำเนินการ" (รวม annotation ชนิดอื่น)
   // กับ "จัดการแล้ว" (comment ที่ถูก resolve)
   const pendingItems = annotations.filter((a) => a.type !== "COMMENT" || !a.resolved);
@@ -773,6 +788,7 @@ export default function AnnotationSidebar({
           <div className={`rounded py-1 ${pad}`}>
             <input
               autoFocus
+              maxLength={MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS}
               value={eb.title}
               onChange={(e) => setEditBookmark({ ...eb, title: e.target.value })}
               onKeyDown={(e) => {
@@ -785,6 +801,7 @@ export default function AnnotationSidebar({
             />
             <textarea
               rows={2}
+              maxLength={MAX_BOOKMARK_NOTE_CHARS}
               value={eb.note}
               onChange={(e) => setEditBookmark({ ...eb, note: e.target.value })}
               onKeyDown={(e) => {
@@ -1516,7 +1533,7 @@ export default function AnnotationSidebar({
             role="dialog"
             aria-modal="true"
             aria-label="ประวัติการเปลี่ยนแปลง"
-            className="w-80 rounded-lg border border-slate-200 bg-white p-4 shadow-xl"
+            className="w-96 max-w-full rounded-lg border border-slate-200 bg-white p-4 shadow-xl"
             onClick={(e) => e.stopPropagation()}
           >
             <p className="text-sm font-semibold">ประวัติการเปลี่ยนแปลง</p>
@@ -1537,27 +1554,46 @@ export default function AnnotationSidebar({
               </p>
             )}
             {versions !== null && versions.length > 0 && (
-              <ul className="mt-3 max-h-56 divide-y divide-slate-100 overflow-y-auto">
-                {versions.map((v) => (
-                  <li key={v.id} className="flex items-center gap-2 py-2">
-                    <span className="min-w-0 flex-1">
-                      <span className="block text-xs font-medium">
-                        {v.kind === "delete" ? "ถูกลบ" : "ถูกแก้ไข"}
+              <ul className="mt-3 max-h-[60vh] divide-y divide-slate-100 overflow-y-auto">
+                {versions.map((v, i) => {
+                  // สิ่งที่เปลี่ยนของรอบนี้ = snapshot ก่อนแก้ (v.data) เทียบ state
+                  // ถัดไป: snapshot ของรอบแก้ที่ใหม่กว่าถัดไป (i-1) หรือค่าปัจจุบัน
+                  // ของรายการ (version ใหม่สุด) — แถว "ถูกลบ" เป็น snapshot สุดท้าย
+                  // ก่อนลบ ไม่มี state ต่อจากนั้น จึงไม่ diff
+                  const changes =
+                    v.kind === "update" && historyCurrent
+                      ? describeAnnotationChange(
+                          v.type,
+                          v.data,
+                          i === 0 ? historyCurrent.data : versions[i - 1].data,
+                        )
+                      : [];
+                  return (
+                    <li key={v.id} className="flex items-start gap-2 py-2">
+                      <span className="min-w-0 flex-1">
+                        <span className="block text-xs font-medium">
+                          {v.kind === "delete" ? "ถูกลบ" : "ถูกแก้ไข"}
+                        </span>
+                        <span className="block text-[11px] text-slate-500" suppressHydrationWarning>
+                          {formatThaiDate(v.createdAt, true)} · โดย {v.userName}
+                        </span>
+                        {changes.map((c) => (
+                          <span key={c} className="mt-0.5 block text-[11px] text-slate-600">
+                            {c}
+                          </span>
+                        ))}
                       </span>
-                      <span className="block text-[11px] text-slate-500" suppressHydrationWarning>
-                        {new Date(v.createdAt).toLocaleString("th-TH")}
-                      </span>
-                    </span>
-                    <button
-                      type="button"
-                      disabled={restoringId !== null}
-                      className={`shrink-0 rounded border border-slate-300 px-2 py-1 text-[11px] text-slate-600 hover:bg-slate-100 disabled:opacity-40 ${FOCUS_RING_CLS}`}
-                      onClick={() => void handleRestore(v.id)}
-                    >
-                      {restoringId === v.id ? "กำลังกู้คืน…" : "กู้คืน"}
-                    </button>
-                  </li>
-                ))}
+                      <button
+                        type="button"
+                        disabled={restoringId !== null}
+                        className={`mt-0.5 shrink-0 rounded border border-slate-300 px-2 py-1 text-[11px] text-slate-600 hover:bg-slate-100 disabled:opacity-40 ${FOCUS_RING_CLS}`}
+                        onClick={() => void handleRestore(v.id)}
+                      >
+                        {restoringId === v.id ? "กำลังกู้คืน…" : "กู้คืน"}
+                      </button>
+                    </li>
+                  );
+                })}
               </ul>
             )}
             <div className="mt-3 flex justify-end text-xs">
diff --git a/docs/PLAN-FEAT.md b/docs/PLAN-FEAT.md
index 0877b8a..0ddc436 100644
--- a/docs/PLAN-FEAT.md
+++ b/docs/PLAN-FEAT.md
@@ -186,7 +186,7 @@ Index: `(file_id)`
 
 - `updateAnnotation` → snapshot row เดิมเป็น version `kind='update'` **ก่อนเขียนทับ** (transaction เดียวกัน); `deleteAnnotation` → snapshot `kind='delete'` ก่อนลบ (D8 ทำให้ version รอดจาก CASCADE)
 - Action `listVersions(annotationId)` + `restoreVersion(versionId)` — **ถ้า annotation ต้นทางยังอยู่: เขียนข้อมูลของ version กลับ row เดิม** (snapshot สถานะปัจจุบันก่อน เหมือน update ปกติ → ย้อนกลับไป-มาได้) + publish update / **ถ้าต้นทางถูกลบแล้ว (kind='delete' รอดจาก CASCADE ตาม D8): สร้าง annotation ใหม่ id ใหม่** + publish create (เดิมสร้างสำเนาใหม่ทุกกรณีจนเกิดรายการซ้ำบนหน้า)
-- UI: ปุ่ม "ประวัติ" ใน sidebar (เฉพาะรายการของตัวเอง) → dialog รายการ versions (เวลา + ชนิดการเปลี่ยนแปลง) + ปุ่มกู้คืน
+- UI: ปุ่ม "ประวัติ" ใน sidebar (เฉพาะรายการของตัวเอง) → dialog รายการ versions (เวลา + ชนิดการเปลี่ยนแปลง + ผู้แก้) + ปุ่มกู้คืน — แต่ละแถว kind='update' แสดง**สรุปสิ่งที่เปลี่ยน**ผ่าน `describeAnnotationChange` (`utils/annotation-display.ts` — เพิ่มตามคำขอผู้ใช้ 2026-09-17): snapshot "ก่อนแก้" ของรอบนั้นเทียบกับ state ถัดไป (= snapshot ของรอบแก้ที่ใหม่กว่าถัดไป หรือค่าปัจจุบันของรายการสำหรับรอบล่าสุด) — สรุปเป็นบรรทัดสั้นต่อ field ที่เปลี่ยน (สีเป็นชื่อไทยจาก palette/ความหนา ×10/ความทึบ % ตามหน่วย UI, แก้ข้อความ/โน้ต, ย้ายตำแหน่ง/ปรับขนาดจาก bbox ทน noise 0.5%, DRAW ที่จุดเปลี่ยนแต่ bbox เดิม = "แก้เส้น" ของ eraser) ส่วนแถว kind='delete' เป็น snapshot สุดท้ายก่อนลบ ไม่ diff
 
 ### ฟีเจอร์เล็กที่เหลือ (สเปกย่อ — รายละเอียดการทำงานเต็มอยู่ในตาราง §4)
 
@@ -280,7 +280,7 @@ Dependencies เพิ่มเติม: F3 ← F2 · F12/F13/F19 ← F1 · F15
 ### N2 · Bookmark แบบหมุดหัวข้อใหญ่ + sub-bookmark + โน้ต (โครงสร้าง 3 ระดับ)
 
 - **ข้อมูล:** ตาราง `bookmarks` เพิ่ม `parent_id uuid NULL` (NULL = หมุดหัวข้อใหญ่ระดับบนสุด / มีค่า = sub ของ bookmark นั้น — **ไม่ทำ FK** เพราะลบแม่ต้อง re-parent ลูกเอง) + `note text NULL` (โน้ตย่อยของ bookmark) — จำกัด **3 ระดับ** (`BOOKMARK_MAX_DEPTH = 3`): create ต้องมี `depth(parent) < 3`, ย้ายต้องผ่าน `depth(parent) + subtreeHeight(ตัวเอง) ≤ 3` + ห้ามย้ายเข้า subtree ของตัวเอง (cycle) — **ทุก action ที่แตะความสัมพันธ์แม่–ลูกตรวจภายใน transaction พร้อม `.for("update")` ทุกแถวที่เดินผ่าน** (บรรพบุรุษ/ลูกหลาน — helper `lockedDepth`/`lockedSubtreeHeight`/`isDescendant`) เพื่อ serialize กัน race เกินความลึก/sub กำพร้า
-- **การสร้าง:** ปุ่ม 🔖 บน toolbar (และคีย์ลัด `B`) เปิด **popup ทุกครั้ง** — ชื่อ (pre-fill default ไว้ในช่อง + focus เลือกข้อความทั้งหมด = พิมพ์ทับ/Enter ยอมรับได้ทันที; ล้างแล้วเว้นว่าง = "หน้า N" ตอนบันทึก) + โน้ต (ไม่บังคับ) + บรรทัดบอก**จุดที่จะชี้** (หน้า · ส่วนบน/ราวกลาง/ส่วนล่างของหน้า — เก็บจากตำแหน่งที่ viewer กำลังดูตอนเปิด popup กันเข้าใจผิดว่าชี้ที่หัวข้อที่ตั้งชื่อ) + select "วางที่" (ระดับบนสุด / ใต้หัวข้อระดับ 1–2 — ใครก็วางใต้หัวข้อของคนอื่นได้) — ปิดด้วย บันทึก/ยกเลิก/Enter(title)/Esc/คลิกหน้า · ทางลัด: ปุ่ม **+** ที่หัวข้อระดับ 1–2 ใน sidebar = bookmark **หน้าที่ viewer ดูอยู่** เข้าใต้หัวข้อนั้นทันที (ชื่อ auto "หน้า N")
+- **การสร้าง:** ปุ่ม 🔖 บน toolbar (และคีย์ลัด `B`) เปิด **popup ทุกครั้ง** — ชื่อ (pre-fill default ไว้ในช่อง + focus เลือกข้อความทั้งหมด = พิมพ์ทับ/Enter ยอมรับได้ทันที; ล้างแล้วเว้นว่าง = "หน้า N" ตอนบันทึก) + โน้ต (ไม่บังคับ — ช่องชื่อ/โน้ตดักความยาวด้วย `maxLength` ตาม limit ของ server จาก `utils/bookmark-limits.ts`: ชื่อ 120 / โน้ต 200 ตัวอักษร ไม่รอ error ตอนบันทึก) + บรรทัดบอก**จุดที่จะชี้** (หน้า · ส่วนบน/ราวกลาง/ส่วนล่างของหน้า — เก็บจากตำแหน่งที่ viewer กำลังดูตอนเปิด popup กันเข้าใจผิดว่าชี้ที่หัวข้อที่ตั้งชื่อ) + select "วางที่" (ระดับบนสุด / ใต้หัวข้อระดับ 1–2 — ใครก็วางใต้หัวข้อของคนอื่นได้) — ปิดด้วย บันทึก/ยกเลิก/Enter(title)/Esc/คลิกหน้า · ทางลัด: ปุ่ม **+** ที่หัวข้อระดับ 1–2 ใน sidebar = bookmark **หน้าที่ viewer ดูอยู่** เข้าใต้หัวข้อนั้นทันที (ชื่อ auto "หน้า N")
 - **ชื่อ default จากข้อความที่คลุม:** viewer จำข้อความที่เพิ่งคลุมบนหน้าไว้ตอน `mouseup` (ทุก tool — คลิกปุ่ม 🔖 ใน header ไม่ผ่าน mouseup ของหน้าค่าจึงไม่โดนเคลียร์) → เปิด popup แล้วชื่อ default = ข้อความนั้น (ยุบ whitespace, ตัดยาว ≤ 120 ตัวอักษรผ่าน `normalizeBookmarkTitle`) ไม่มีข้อความที่คลุม = "หน้า N"
 - **ปุ่ม bookmark ในแผง selection (F1 toolbar):** ปุ่ม 🔖 ท้ายแผงเครื่องมือของ annotation ที่เลือก → เปิด popup ที่หน้า + yOffset ตามขอบบน bbox ของรายการนั้น โดยชื่อ default = ข้อความของรายการ (HIGHLIGHT/TEXTBOX/STAMP/COMMENT — ชนิดที่ไม่มีข้อความจริงใช้ "หน้า N")
 - **แก้ไข (✏ เจ้าของเท่านั้น):** inline ใน sidebar — แก้ชื่อ + โน้ต + ย้ายหัวข้อ (select กรองเป้าหมายที่ย้ายได้จริงตามเกณฑ์ depth+height และตัดตัวเอง/ลูกหลานออก — server ตรวจซ้ำพร้อม lock)
diff --git a/tests/utils/annotation-display.test.ts b/tests/utils/annotation-display.test.ts
index 3e5118f..8f9f079 100644
--- a/tests/utils/annotation-display.test.ts
+++ b/tests/utils/annotation-display.test.ts
@@ -1,5 +1,14 @@
 import { describe, expect, it } from "vitest";
-import type { AnnotationDTO, AnnotationData, AnnotationType } from "@/db/schema";
+import type {
+  AnnotationDTO,
+  AnnotationData,
+  AnnotationType,
+  CommentData,
+  DrawData,
+  HighlightData,
+  StampData,
+  TextboxData,
+} from "@/db/schema";
 import {
   DRAW_PENS,
   STAMP_FONT_RATIO,
@@ -8,6 +17,7 @@ import {
   annotationNote,
   annotationPreviewText,
   annotationTypeLabel,
+  describeAnnotationChange,
   effectiveDrawOpacity,
   sanitizePdfText,
   stampFitFontSize,
@@ -138,6 +148,94 @@ describe("stampFitFontSize — ย่อฟอนต์ตรายางให
 });
 
 
+describe("describeAnnotationChange — สรุปสิ่งที่เปลี่ยนของ version history (F19)", () => {
+  it("HIGHLIGHT เปลี่ยนสี/ความทึบ → ชื่อสีไทยจาก palette + % ตามหน่วย UI", () => {
+    const prev: HighlightData = { text: "ข้อ 3", color: "#ef4444", rects: [], opacity: 0.5 };
+    const next: HighlightData = { text: "ข้อ 3", color: "#3b82f6", rects: [], opacity: 1 };
+    expect(describeAnnotationChange("HIGHLIGHT", prev, next)).toEqual([
+      "สี: แดง → น้ำเงิน",
+      "ความทึบ: 50% → 100%",
+    ]);
+  });
+
+  it("สีนอก palette (ปุ่มสีรุ้ง) → แสดง hex ตรง ๆ", () => {
+    const prev: HighlightData = { text: "a", color: "#123456", rects: [] };
+    const next: HighlightData = { text: "a", color: "#abcdef", rects: [] };
+    expect(describeAnnotationChange("HIGHLIGHT", prev, next)).toEqual(["สี: #123456 → #abcdef"]);
+  });
+
+  it("COMMENT แก้ข้อความ + ย้าย pin", () => {
+    const prev: CommentData = { position: { x: 10, y: 20 }, message: "ดูจุดนี้" };
+    const next: CommentData = { position: { x: 40, y: 20 }, message: "ดูจุดนี้ (แก้)" };
+    expect(describeAnnotationChange("COMMENT", prev, next)).toEqual([
+      'แก้ข้อความ: "ดูจุดนี้" → "ดูจุดนี้ (แก้)"',
+      "ย้ายตำแหน่ง",
+    ]);
+  });
+
+  it("DRAW ย้ายทั้งเส้น → ย้ายตำแหน่ง / eraser ตัดจุดโดย bbox เดิม → แก้เส้น", () => {
+    const prev: DrawData = {
+      strokeColor: "#ef4444",
+      strokeWidth: 0.4,
+      paths: [
+        { x: 10, y: 10 },
+        { x: 20, y: 10 },
+        { x: 30, y: 10 },
+        { x: 40, y: 10 },
+      ],
+    };
+    const moved: DrawData = { ...prev, paths: prev.paths.map((p) => ({ ...p, y: p.y + 5 })) };
+    expect(describeAnnotationChange("DRAW", prev, moved)).toEqual(["ย้ายตำแหน่ง"]);
+
+    const erased: DrawData = {
+      ...prev,
+      paths: [prev.paths[0], prev.paths[1], prev.paths[3]], // ตัดจุดกลางทิ้ง bbox คงเดิม
+    };
+    expect(describeAnnotationChange("DRAW", prev, erased)).toEqual(["แก้เส้น"]);
+  });
+
+  it("DRAW/SHAPE เปลี่ยนความหนา → แสดง ×10 ตามหน่วยของตัวปรับใน UI", () => {
+    const prev: DrawData = { strokeColor: "#ef4444", strokeWidth: 0.4, paths: [{ x: 1, y: 1 }] };
+    const next: DrawData = { ...prev, strokeWidth: 0.8 };
+    expect(describeAnnotationChange("DRAW", prev, next)).toEqual(["ความหนา: 4 → 8"]);
+  });
+
+  it("โน้ต N1: เพิ่ม / ลบ / แก้", () => {
+    const base: DrawData = { strokeColor: "#ef4444", strokeWidth: 0.4, paths: [] };
+    expect(describeAnnotationChange("DRAW", base, { ...base, note: "เหตุผล" })).toEqual([
+      "เพิ่มโน้ต: เหตุผล",
+    ]);
+    expect(describeAnnotationChange("DRAW", { ...base, note: "เหตุผล" }, base)).toEqual(["ลบโน้ต"]);
+    expect(
+      describeAnnotationChange("DRAW", { ...base, note: "เหตุผล" }, { ...base, note: "เหตุผลใหม่" }),
+    ).toEqual(["แก้โน้ต: เหตุผล → เหตุผลใหม่"]);
+  });
+
+  it("ไม่มีอะไรเปลี่ยน → ว่าง", () => {
+    const same: CommentData = { position: { x: 5, y: 5 }, message: "m" };
+    expect(describeAnnotationChange("COMMENT", same, { ...same })).toEqual([]);
+  });
+
+  it("TEXTBOX แก้ข้อความแล้วกล่อง wrap ใหม่ → ไม่แจ้ง ปรับขนาด ที่เป็นผลพลอง", () => {
+    const prev: TextboxData = {
+      position: { x: 10, y: 10 },
+      text: "สั้น",
+      color: "#111827",
+      fontSize: 2.5,
+    };
+    const next: TextboxData = { ...prev, text: "ข้อความที่ยาวขึ้นมาก" };
+    const changes = describeAnnotationChange("TEXTBOX", prev, next);
+    expect(changes).toContain('แก้ข้อความ: "สั้น" → "ข้อความที่ยาวขึ้นมาก"');
+    expect(changes).not.toContain("ปรับขนาด");
+  });
+
+  it("STAMP เปลี่ยนสีไม่ระบุ (undefined) ต้องเทียบกับ default STAMP_COLOR ก่อน", () => {
+    const prev: StampData = { label: "สำคัญ", position: { x: 10, y: 10 }, scale: 18 };
+    const next: StampData = { ...prev, color: "#b91c1c" }; // = default ไม่ถือว่าเปลี่ยน
+    expect(describeAnnotationChange("STAMP", prev, next)).toEqual([]);
+  });
+});
+
 describe("sanitizePdfText — ล้างข้อความเพี้ยนจาก textLayer ของ PDF ไทย (glyph ต่อ glyph)", () => {
   // control char ขยะที่พบจริงใน textLayer ของคำสั่งศาลปกครอง เช่น 04/05/0e/0f/03/12/1b
   const ctrl = (n: number) => String.fromCharCode(n);
diff --git a/tests/utils/date-format.test.ts b/tests/utils/date-format.test.ts
new file mode 100644
index 0000000..08d3836
--- /dev/null
+++ b/tests/utils/date-format.test.ts
@@ -0,0 +1,26 @@
+import { describe, expect, it } from "vitest";
+import { formatThaiDate } from "@/utils/date-format";
+
+// สร้าง Date จาก local components แล้ววนผ่าน ISO กลับ — ผล test ไม่ขึ้นกับ
+// timezone ของเครื่องที่รัน (เว้นช่วง DST transition ทับพอดี ซึ่งไทยไม่มี)
+describe("formatThaiDate — วันที่ไทยแบบเต็ม พ.ศ. ตามธรรมเนียมเอกสารราชการ", () => {
+  it("ไม่มีเวลา → 18 กันยายน พ.ศ. 2569", () => {
+    const d = new Date(2026, 8, 18, 16, 33, 0);
+    expect(formatThaiDate(d.toISOString())).toBe("18 กันยายน พ.ศ. 2569");
+  });
+
+  it("มีเวลา → 18 กันยายน พ.ศ. 2569 16:33:00 น.", () => {
+    const d = new Date(2026, 8, 18, 16, 33, 0);
+    expect(formatThaiDate(d.toISOString(), true)).toBe("18 กันยายน พ.ศ. 2569 16:33:00 น.");
+  });
+
+  it("วัน/ชั่วโมง/นาที/วินาทีหลักเดียวไม่มีศูนย์นำหน้าที่วัน + ศูนย์นำหน้าที่เวลา", () => {
+    const d = new Date(2026, 10, 5, 9, 5, 3);
+    expect(formatThaiDate(d.toISOString(), true)).toBe("5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 09:05:03 น.");
+  });
+
+  it("29 กุมภาพันธ์ปีอธิกสุรทิน (2028 → พ.ศ. 2571)", () => {
+    const d = new Date(2028, 1, 29, 23, 59, 59);
+    expect(formatThaiDate(d.toISOString(), true)).toBe("29 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2571 23:59:59 น.");
+  });
+});
diff --git a/utils/annotation-display.ts b/utils/annotation-display.ts
index 5272c2e..6cf4f5f 100644
--- a/utils/annotation-display.ts
+++ b/utils/annotation-display.ts
@@ -1,5 +1,7 @@
 import type {
   AnnotationDTO,
+  AnnotationData,
+  AnnotationType,
   CommentData,
   DrawPen,
   HighlightData,
@@ -8,6 +10,7 @@ import type {
   StampData,
   TextboxData,
 } from "@/db/schema";
+import { annotationBBox } from "@/utils/geometry";
 
 // การแสดงผล "ชนิด + ข้อความย่อ" ของ annotation — ใช้ร่วมกันระหว่าง sidebar,
 // หน้าสรุป (F15/D2) และ export CSV (F16/D3) เพื่อไม่ให้ logic แยกกันคนละที่
@@ -148,3 +151,221 @@ export function annotationPreviewText(a: AnnotationDTO): string {
 export function annotationNote(a: AnnotationDTO): string {
   return "note" in a.data && a.data.note ? a.data.note : "";
 }
+
+// ─── สรุปสิ่งที่เปลี่ยนของ version history (F19 — dialog ประวัติใน sidebar) ────
+
+/** ชื่อไทยของสี preset ที่เลือกได้ใน UI (INK_COLORS ของ ToolControls) + default
+ *  ต่อชนิดที่ไม่อยู่ใน palette (STAMP_COLOR) — สีอื่นจากปุ่มสีรุ้งไม่มีชื่อ
+ *  แสดง hex ตรง ๆ */
+const COLOR_NAMES: Record<string, string> = {
+  "#ef4444": "แดง",
+  "#f97316": "ส้ม",
+  "#fde047": "เหลือง",
+  "#22c55e": "เขียว",
+  "#14b8a6": "เขียวอมฟ้า",
+  "#3b82f6": "น้ำเงิน",
+  "#8b5cf6": "ม่วง",
+  "#ec4899": "ชมพู",
+  "#b45309": "น้ำตาล",
+  "#111827": "ดำ",
+  "#6b7280": "เทา",
+  "#b91c1c": "แดงเข้ม",
+};
+
+function colorName(c: string): string {
+  return COLOR_NAMES[c.toLowerCase()] ?? c;
+}
+
+const ALIGN_LABELS: Record<NonNullable<TextboxData["align"]>, string> = {
+  left: "ชิดซ้าย",
+  center: "กึ่งกลาง",
+  right: "ชิดขวา",
+};
+
+/** ตัดข้อความให้สั้นพอบรรทัดสรุปใน dialog ประวัติ */
+function shortChangeText(s: string): string {
+  const t = s.replace(/\s+/g, " ").trim();
+  return t.length > 24 ? `${t.slice(0, 24)}…` : t;
+}
+
+/** ความทึบ 0–1 → % ตามหน่วยของตัวปรับความทึบใน UI */
+function opacityLabel(o: number): string {
+  return `${Math.round(o * 100)}%`;
+}
+
+/** ตัวเลขทศนิยม → ข้อความไม่มีศูนย์ท้าย (0.4 → "0.4", 2.5 → "2.5") */
+function numLabel(n: number): string {
+  return String(Number(n.toFixed(2)));
+}
+
+/** fontSize (% ของความกว้างหน้า) → ตัวเลข px ตามตัวปรับของ UI (ฐานกว้าง A4 ≈ 595) */
+function fontSizePxLabel(fontSizePct: number): string {
+  return `${Math.round((fontSizePct / 100) * 595)}px`;
+}
+
+/** bbox เปลี่ยนเกินเท่าไรจึงถือว่าย้าย/ปรับขนาด (% ของหน้า — ต่ำกว่านี้เป็น
+ *  noise ทศนิยมของพิกัดที่ผ่าน px⇄% มาแล้ว) */
+const GEOM_EPS_PCT = 0.5;
+
+/** โน้ตของ annotation data เดี่ยว (ไม่ผ่าน DTO) — COMMENT/ไม่มี = "" (อ่านแบบ
+ *  เดียวกับ annotationNote: JSONB ตัด undefined ทิ้ง แถวที่ไม่เคยมีโน้ตจึง
+ *  ไม่มี key เลย ใช้ in-check ก่อนแตะ field) */
+function changeNote(d: AnnotationData): string {
+  return "note" in d && d.note ? d.note : "";
+}
+
+/** "ย้ายตำแหน่ง"/"ปรับขนาด" จากการเทียบ bbox ของ prev/next (annotationBBox บน
+ *  size 100×100 = ผลลัพธ์หน่วย % โดยตรง) */
+function geometryChangeLabels(
+  type: AnnotationType,
+  prev: AnnotationData,
+  next: AnnotationData,
+): string[] {
+  const a = annotationBBox({ type, data: prev }, { width: 100, height: 100 });
+  const b = annotationBBox({ type, data: next }, { width: 100, height: 100 });
+  const out: string[] = [];
+  if (Math.abs(a.x - b.x) > GEOM_EPS_PCT || Math.abs(a.y - b.y) > GEOM_EPS_PCT) {
+    out.push("ย้ายตำแหน่ง");
+  }
+  if (
+    Math.abs(a.width - b.width) > GEOM_EPS_PCT ||
+    Math.abs(a.height - b.height) > GEOM_EPS_PCT
+  ) {
+    out.push("ปรับขนาด");
+  }
+  return out;
+}
+
+/**
+ * สรุปสิ่งที่เปลี่ยนจาก snapshot เดิม (prev — ข้อมูล "ก่อนแก้" ที่ตาราง
+ * annotation_versions เก็บทุกรอบ) เป็น state ถัดไป (next — snapshot ของรอบแก้
+ * ที่ใหม่กว่า หรือค่าปัจจุบันของรายการสำหรับรอบล่าสุด) — ใช้ใน dialog
+ * ประวัติการเปลี่ยนแปลง (F19) หน่วยที่แสดงตรงกับตัวปรับของ UI เสมอ
+ * (ความหนา ×10, ความทึบเป็น %) — คืน [] เมื่อไม่มีอะไรที่สรุปได้เปลี่ยน
+ */
+export function describeAnnotationChange(
+  type: AnnotationType,
+  prev: AnnotationData,
+  next: AnnotationData,
+): string[] {
+  const changes: string[] = [];
+
+  // โน้ตคำอธิบาย (N1) — มีทุกชนิดยกเว้น COMMENT (message ทำหน้าที่นี้อยู่แล้ว)
+  const prevNote = changeNote(prev);
+  const nextNote = changeNote(next);
+  if (prevNote !== nextNote) {
+    if (!prevNote) changes.push(`เพิ่มโน้ต: ${shortChangeText(nextNote)}`);
+    else if (!nextNote) changes.push("ลบโน้ต");
+    else changes.push(`แก้โน้ต: ${shortChangeText(prevNote)} → ${shortChangeText(nextNote)}`);
+  }
+
+  if ("rects" in prev && "rects" in next) {
+    // HIGHLIGHT — แก้ได้แค่สี/รูปแบบ/ความทึบ/โน้ต (ไม่มี handle ย้าย/ขยาย)
+    if (prev.color !== next.color) {
+      changes.push(`สี: ${colorName(prev.color)} → ${colorName(next.color)}`);
+    }
+    const ps = prev.style ?? "highlight";
+    const ns = next.style ?? "highlight";
+    if (ps !== ns) {
+      changes.push(`รูปแบบ: ${HIGHLIGHT_STYLE_LABELS[ps]} → ${HIGHLIGHT_STYLE_LABELS[ns]}`);
+    }
+    const po = prev.opacity ?? 1;
+    const no = next.opacity ?? 1;
+    if (po !== no) changes.push(`ความทึบ: ${opacityLabel(po)} → ${opacityLabel(no)}`);
+  } else if ("paths" in prev && "paths" in next) {
+    // DRAW — สี/ความหนา/ปากกา/ความทึบ + ย้าย/ขยาย หรือ "แก้เส้น" (eraser ตัดจุด
+    // โดย bbox เดิม)
+    if (prev.strokeColor !== next.strokeColor) {
+      changes.push(`สี: ${colorName(prev.strokeColor)} → ${colorName(next.strokeColor)}`);
+    }
+    if (prev.strokeWidth !== next.strokeWidth) {
+      changes.push(
+        `ความหนา: ${numLabel(prev.strokeWidth * 10)} → ${numLabel(next.strokeWidth * 10)}`,
+      );
+    }
+    const pp = prev.pen ?? "pencil";
+    const np = next.pen ?? "pencil";
+    if (pp !== np) changes.push(`ปากกา: ${DRAW_PENS[pp].label} → ${DRAW_PENS[np].label}`);
+    const eo = effectiveDrawOpacity(prev);
+    const en = effectiveDrawOpacity(next);
+    if (eo !== en) changes.push(`ความทึบ: ${opacityLabel(eo)} → ${opacityLabel(en)}`);
+    const geom = geometryChangeLabels(type, prev, next);
+    if (geom.length > 0) changes.push(...geom);
+    else if (JSON.stringify(prev.paths) !== JSON.stringify(next.paths)) changes.push("แก้เส้น");
+  } else if ("message" in prev && "message" in next) {
+    // COMMENT — แก้ข้อความ (F13) / ย้าย pin
+    if (prev.message !== next.message) {
+      changes.push(
+        `แก้ข้อความ: "${shortChangeText(prev.message)}" → "${shortChangeText(next.message)}"`,
+      );
+    }
+    changes.push(...geometryChangeLabels(type, prev, next));
+  } else if ("shape" in prev && "shape" in next) {
+    // SHAPE — สี/ความหนา + ย้าย/ขยาย
+    if (prev.strokeColor !== next.strokeColor) {
+      changes.push(`สี: ${colorName(prev.strokeColor)} → ${colorName(next.strokeColor)}`);
+    }
+    if (prev.strokeWidth !== next.strokeWidth) {
+      changes.push(
+        `ความหนา: ${numLabel(prev.strokeWidth * 10)} → ${numLabel(next.strokeWidth * 10)}`,
+      );
+    }
+    changes.push(...geometryChangeLabels(type, prev, next));
+  } else if ("rect" in prev && "rect" in next) {
+    // REDACTION — ไม่มีสี/ความหนาให้แก้ มีแต่ตำแหน่ง/ขนาด/โน้ต
+    changes.push(...geometryChangeLabels(type, prev, next));
+  } else if ("fontSize" in prev && "fontSize" in next) {
+    // TEXTBOX — ข้อความ/สี/ขนาดฟอนต์/ตัวหนา/ความทึบ/จัดแนว + ย้าย/ปรับความกว้าง
+    const textChanged = prev.text !== next.text;
+    if (textChanged) {
+      changes.push(
+        `แก้ข้อความ: "${shortChangeText(prev.text)}" → "${shortChangeText(next.text)}"`,
+      );
+    }
+    if (prev.color !== next.color) {
+      changes.push(`สี: ${colorName(prev.color)} → ${colorName(next.color)}`);
+    }
+    if (prev.fontSize !== next.fontSize) {
+      changes.push(
+        `ขนาดตัวอักษร: ${fontSizePxLabel(prev.fontSize)} → ${fontSizePxLabel(next.fontSize)}`,
+      );
+    }
+    if ((prev.bold ?? false) !== (next.bold ?? false)) {
+      changes.push(`ตัวหนา: ${prev.bold ? "หนา" : "ปกติ"} → ${next.bold ? "หนา" : "ปกติ"}`);
+    }
+    const po = prev.opacity ?? 1;
+    const no = next.opacity ?? 1;
+    if (po !== no) changes.push(`ความทึบ: ${opacityLabel(po)} → ${opacityLabel(no)}`);
+    const pa = prev.align ?? "left";
+    const na = next.align ?? "left";
+    if (pa !== na) changes.push(`จัดแนว: ${ALIGN_LABELS[pa]} → ${ALIGN_LABELS[na]}`);
+    // ตัวหนาบางส่วน (segments) — แจ้งเฉพาะเมื่อข้อความรวมไม่เปลี่ยน
+    // (text เปลี่ยนแล้วกล่าวถึงการแก้ข้อความพอ)
+    if (
+      !textChanged &&
+      JSON.stringify(prev.segments ?? null) !== JSON.stringify(next.segments ?? null)
+    ) {
+      changes.push("แก้ตัวหนาบางส่วน");
+    }
+    // ตำแหน่ง/ขนาด — ข้าม "ปรับขนาด" เมื่อข้อความเปลี่ยน (กล่อง shrink-to-fit
+    // ปรับความกว้าง/สูงตามข้อความเป็นผลพลอง ไม่ใช่การกระทำของผู้ใช้)
+    for (const g of geometryChangeLabels(type, prev, next)) {
+      if (!textChanged || g === "ย้ายตำแหน่ง") changes.push(g);
+    }
+  } else if ("scale" in prev && "scale" in next) {
+    // STAMP — ข้อความ/สี (fallback STAMP_COLOR)/ขนาด + ย้าย/ขยาย
+    if (prev.label !== next.label) {
+      changes.push(
+        `ข้อความตรายาง: "${shortChangeText(prev.label)}" → "${shortChangeText(next.label)}"`,
+      );
+    }
+    const pc = prev.color ?? STAMP_COLOR;
+    const nc = next.color ?? STAMP_COLOR;
+    if (pc !== nc) changes.push(`สี: ${colorName(pc)} → ${colorName(nc)}`);
+    if (prev.scale !== next.scale) {
+      changes.push(`ขนาด: ${numLabel(prev.scale)}% → ${numLabel(next.scale)}%`);
+    }
+    changes.push(...geometryChangeLabels(type, prev, next));
+  }
+  return changes;
+}
diff --git a/utils/bookmark-limits.ts b/utils/bookmark-limits.ts
new file mode 100644
index 0000000..2e613c1
--- /dev/null
+++ b/utils/bookmark-limits.ts
@@ -0,0 +1,7 @@
+/** ความยาวสูงสุดของชื่อ/โน้ต bookmark — source of truth เดียวใช้ร่วมทั้งฝั่ง
+ *  server action (app/actions/annotations.ts — validate ก่อนแตะ DB) และฝั่ง UI
+ *  (maxLength ของ popup บันทึก bookmark ใน PDFViewer + ฟอร์มแก้ไขใน
+ *  AnnotationSidebar) เพื่อให้ UI ดักความยาวไว้ก่อนถึง limit ของ server */
+
+export const MAX_BOOKMARK_TITLE_CHARS = 120;
+export const MAX_BOOKMARK_NOTE_CHARS = 200;
diff --git a/utils/date-format.ts b/utils/date-format.ts
new file mode 100644
index 0000000..a5303f9
--- /dev/null
+++ b/utils/date-format.ts
@@ -0,0 +1,34 @@
+/** รูปแบบวันที่-เวลาภาษาไทยสำหรับ UI — เจ้าหน้าที่ศาลอ่านวันที่แบบเต็ม พ.ศ.
+ *  (ธรรมเนียมเอกสารราชการ) เขียนเองแทน toLocaleDateString("th-TH") เพราะ Intl
+ *  ไม่แทรกคำว่า "พ.ศ." หน้าปี และ format ต้องคงที่ทุก browser/ICU */
+
+const THAI_MONTHS = [
+  "มกราคม",
+  "กุมภาพันธ์",
+  "มีนาคม",
+  "เมษายน",
+  "พฤษภาคม",
+  "มิถุนายน",
+  "กรกฎาคม",
+  "สิงหาคม",
+  "กันยายน",
+  "ตุลาคม",
+  "พฤศจิกายน",
+  "ธันวาคม",
+] as const;
+
+/**
+ * วันที่ → ไทยแบบเต็ม: "18 กันยายน พ.ศ. 2569" · withTime = ต่อท้ายเวลา "… 16:33:00 น."
+ * รับทั้ง ISO string (DTO ที่ส่งข้าม server→client — invariant #5) และ Date object
+ * (server component ที่อ่าน row จาก DB ตรง ๆ เช่นหน้ารายการไฟล์)
+ * แปลงตามเวลาท้องถิ่นของเครื่องที่ render (ค่าใน DB เป็น timestamptz) —
+ * วันที่เดียวกันจึงอาจต่างกันตามเครื่องแต่ละคน ให้คง suppressHydrationWarning
+ * ไว้ตามจุดที่ render ผ่าน server เดิม
+ */
+export function formatThaiDate(input: string | Date, withTime = false): string {
+  const d = input instanceof Date ? input : new Date(input);
+  const date = `${d.getDate()} ${THAI_MONTHS[d.getMonth()]} พ.ศ. ${d.getFullYear() + 543}`;
+  if (!withTime) return date;
+  const pad = (n: number) => String(n).padStart(2, "0");
+  return `${date} ${pad(d.getHours())}:${pad(d.getMinutes())}:${pad(d.getSeconds())} น.`;
+}